Imaginatz un monde aon tot eth monde parla era madisha lenga. Pas de francés, pas d’occitan, pas d’inglés, pas d’espanhòu, pas de japanés… Ua sola lenga entà parlar, escríver, cantar e condar eras nostas istòrias. A permèra vista, aquò poderé semblar mes simple. Totes se comprenguerén e i auré mensh de dificultats per comunicar. Mès un monde shens diversitat lingüistica seré tanben un monde hèra mes paure.
Eras lengas son mes que simplas aisinas per comunicar. Cada lenga a sua istòria, sas expressions, sas cançons, sas contes e sa manièra de véger eth monde. Aprener ua lenga, aquò vòu tanben díser descobrir ua cultura. Per exemple, aprener eth occitan que permet de descobrir ua grana literatura, de cançons, de contes e de tradicions que hèn partida der’istòria deth noste territòri.
Eth occitan qu’ei ua lenga parlada dempuèi sègles dins ua grana partida deth sud d’era França, mès tanben en Espanha, en Itàlia e en Alemanha. E dins eth occitan, qu’existeish diferents parlars. Eth gascon, per exemple, qu’ei ua varietat deth occitan parlat dins eth sud-oèst. A Banhèras de Bigòrra, eth gascon hèr partida der’istòria e deth patrimòni locau. Eths noms d’eths luòcs, eras expressions e eras tradicions pòrtan encara eras marcas d’aquesta lenga.
Ua lenga permet tanben de gardar era memòria d’un territòri. Quan ua persona conta ua istòria a un mainat, ne transmet pas sonque mots. Que transmet ua part d’era sua istòria e d’era sua cultura. Eths contes e eras legendas occitanas en son un bon exemple. Transmisas de generacions en generacions, que permeten de conservar istòrias que poderén desaparéisher dab eth temps.
Eras lengas son tanben ua aventura. Quan viatjam, podèm descobrir lengas navèras e culturas diferentas. Un viatge en Portugal, per exemple, permet d’escotar eth portugués e de descobrir ua auta manièra de víver. En Espanha, eth espanhòu e d’autas lengas coma eth catalan mòstran era diversitat lingüistica deths país. En Inglatèrra, l’inglés permet de descobrir ua auta cultura. Cada lenga pòt donc aubrir ua pòrta sus un aute monde.
Mes uèi, hèra de lengas son menaçadas de desaparicion. Quan ua lenga desapareish, desapareishen tanben mots, contes, cançons e coneishenças. Qu’ei per aquò qu’era transmission qu’ei importanta. Parlar ua lenga, l’aprener e la transméter aths autes son biais simples de la hèr víver.
Alara, que seré eth monde shens eras lengas ? Benlèu un monde mes simple per comunicar, mès tanben un monde hèra mensh ric. Era diversitat lingüistica nos permet de descobrir d’autas culturas e de véger eth monde de manièras diferentas.
Defener eras lengas, aquò vòu pas dire opausar eras unas aras autas. Ath contrari, aquò vòu dire acceptar que cada lenga pòt aportar quauqu’arren de diferent. Perqué un monde aon existeishen hèra lengas ei un monde aon existeishen hèra istòrias de condar.
Ethan Lhez amb l’ajuda de Bruno Fourcade.